解析概論/第7章/練習問題(7)

提供:Wikisource
移動: 案内, 検索

[編集] 練習問題(7)

(1)
定理 72(296 頁)の場合において \textstyle
  \frac{\partial^2 z}{\partial x^2},
  \frac{\partial^2 z}{\partial x\partial y},
  \frac{\partial^2 z}{\partial y^2}
を求めること.
[解]
\begin{align}
 &\frac{\partial^2 z}{\partial x^2}
 =-\frac{F_{xx}}{F_z}+\frac{2F_xF_{xz}}{F_z^2}-\frac{F_x^2F_{zz}}{F_z^3},\\
 &\frac{\partial^2 z}{\partial x\partial y}
 =-\frac{F_{xy}}{F_z}+\frac{F_xF_{yz}+F_yF_{xz}}{F_z^2}-\frac{F_xF_yF_{zz}}{F_z^3},\\
 &\frac{\partial^2 z}{\partial y^2}
 =-\frac{F_{yy}}{F_z}+\frac{2F_yF_{yz}}{F_z^2}-\frac{F_y^2F_{zz}}{F_z^3}.
\end{align}
(2)
x,y;u,v の間に二つの関係式が与えられて,x,yu,v の函数として,また u,vx,y の函数として定められるときは
\begin{align}
  &\frac{\partial u}{\partial x}\frac{\partial x}{\partial u}
  +\frac{\partial v}{\partial x}\frac{\partial x}{\partial v}=1,&
  &\frac{\partial u}{\partial x}\frac{\partial y}{\partial u}
  +\frac{\partial v}{\partial x}\frac{\partial y}{\partial v}=0,\\
  &\frac{\partial u}{\partial y}\frac{\partial x}{\partial u}
  +\frac{\partial v}{\partial y}\frac{\partial x}{\partial v}=0,&
  &\frac{\partial u}{\partial y}\frac{\partial y}{\partial u}
  +\frac{\partial v}{\partial y}\frac{\partial y}{\partial v}=1.
\end{align}
[解]
\textstyle
  du=\frac{\partial u}{\partial x}dx+\frac{\partial u}{\partial y}dy,
  dv=\frac{\partial v}{\partial x}dx+\frac{\partial v}{\partial y}dy
dx,dy に関して解けば

  dx=\frac{\partial x}{\partial u}du+\frac{\partial x}{\partial v}dv,\quad
  dy=\frac{\partial y}{\partial u}du+\frac{\partial y}{\partial v}dv
が得られるはずだから.
(3)

  \varphi(x_1,x_2,\ldots,x_n;\;u_1,u_2,\ldots,u_m)
x_1,x_2,\ldots,x_n に関しては同次二次式なるとき

  \frac{\partial\varphi}{\partial x_i}=p_i,\quad(i=1,2,\ldots,n)
として,x_1,x_2,\ldots,x_n の代りに p_1,p_2,\ldots,p_n を独立変数として

  \varphi(x,u)=\psi(p,u)
とすれば

  \frac{\partial\psi}{\partial p_i}=x_i,\quad
  \frac{\partial\psi}{\partial u_i}=-\frac{\partial\varphi}{\partial u_i}.
(4)
zx,y の函数なるとき

  \frac{\partial z}{\partial x}=p,\ \frac{\partial z}{\partial y}=q;\;
  \frac{\partial^2 z}{\partial x^2}=r,\ 
  \frac{\partial^2 z}{\partial x\,\partial y}=s,\ 
  \frac{\partial^2 z}{\partial y^2}=t
と書く.今独立変数として p,q を取り
Z=px+qy-z
p,q の函数とみて \textstyle
  \frac{\partial^2 Z}{\partial p^2}=R,
  \frac{\partial^2 Z}{\partial p\partial q}=S,
  \frac{\partial^2 Z}{\partial q^2}=T
と書くならば
dZ=x\,dp+y\,dq,
(すなわち \textstyle
  \frac{\partial Z}{\partial p}=x,\frac{\partial Z}{\partial q}=y
).また
Legendre の変換)

  \frac{R}t=\frac{S}{-s}=\frac{T}r=\frac{1}h,\quad(h=rt-s^2).
(5)
Vx,y,z の函数として

  \Delta_1
  =\left(\frac{\partial V}{\partial x}\right)^2
  +\left(\frac{\partial V}{\partial y}\right)^2
  +\left(\frac{\partial V}{\partial z}\right)^2,\quad
  \Delta_2
  =\frac{\partial^2 V}{\partial x^2}
  +\frac{\partial^2 V}{\partial y^2}
  +\frac{\partial^2 V}{\partial z^2}
と置く.今直角座標を (x,y,z) から (X,Y,Z) に変換すれば

  \Delta_1
  =\left(\frac{\partial V}{\partial X}\right)^2
  +\left(\frac{\partial V}{\partial Y}\right)^2
  +\left(\frac{\partial V}{\partial Z}\right)^2,\quad
  \Delta_2
  =\frac{\partial^2 V}{\partial X^2}
  +\frac{\partial^2 V}{\partial Y^2}
  +\frac{\partial^2 V}{\partial Z^2}.
(6)
領域 K において連続的微分可能なる函数 f(x,y) が,x+ay のみの函数なるために必要かつ十分なる条件は f_y=af_x である(a は定数).
[解]
u=f(x,y),v=x+ay と置けば,条件は \tfrac{D(u,v)}{D(x,y)}=0 である.この場合定理 75r=1
(7)
楕円体の中心の通る截面の主軸を極値として求めること.
[解]
楕円体と截面とを(直交座標)

  \frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}+\frac{z^2}{c^2}=1,

  lx+my+nz=0,\quad(l^2+m^2+n^2=1)
として,r^2=x^2+y^2+z^2 の極値を求めるのである. 極値は

  \frac{a^2l^2}{r^2-a^2}+\frac{b^2m^2}{r^2-b^2}+\frac{c^2n^2}{r^2-c^2}=0
の根である.
個人用ツール
名前空間

変種
操作
案内
印刷/エクスポート
ツールボックス